Data publikacji:

Profilaktyczne badania prostaty – co musisz o nich wiedzieć?

Wielokrotnie przekonywaliśmy, że dbanie o własne zdrowie to nie wstyd. Przeciwnie, to oznaka dojrzałości i męskości. Dziś zajmiemy się wyjątkowo męską profilaktyką, a mianowicie badaniami prostaty. Rak prostaty to jeden z najczęściej diagnozowanych u mężczyzn nowotworów. Łatwo go wykryć już we wczesnym stadium rozwoju, mimo to wielu mężczyzn udaje się do lekarza zbyt późno. Co powinieneś wiedzieć o profilaktycznych badaniach prostaty?

Kto powinien udać się na badania prostaty?


Prostata jest niewielkim gruczołem, wielkości piłki ping-pongowej, położonym tuż po pęcherzem moczowym. Odpowiada m.in. za skurcze towarzyszące ejakulacji oraz produkuje zawiesinę, w której zawieszone są plemniki. Po 40 roku życia następuje powolny jej rozrost, który może powodować problemy z oddawaniem moczu (prostata uciska wówczas przewód moczowy), nietrzymaniem moczu czy wywoływać ból w podbrzuszu. Powodem są m.in. spadek testosteronu postępujący wraz z wiekiem oraz naturalne procesy starzenia się organizmu.

Profilaktyczne badania prostaty warto rozpocząć już po 40-tym roku życia. Jeśli jednak borykasz się z częstym oddawaniem moczu, czujesz pieczenie podczas korzystania z toalety lub towarzyszy Ci uczucie ciągłego nieopróżnienia pęcherza, udaj się do lekarza na badanie prostaty bez względu na wiek. Problemy z gruczołem krokowym mogą spotkać także młodszych mężczyzn.

Jak rozpoznać problemy z prostatą?


Trudności z oddawaniem moczu to najpopularniejsze symptomy problemów z prostatą, ale nie jedyne. Czerwoną lampkę powinno Ci zapalić także zmniejszone ciśnienie oddawania moczu czy częste wizyty nocne w toalecie. Przypadki te mogą mieć wiele innych przyczyn, np. infekcję lub duże spożycie wody w ciągu dnia, jednak długotrwale utrzymujące się objawy jednoznacznie kierują do lekarza. O problemach z prostatą mogą zaalarmować także trudności z osiągnięciem erekcji lub ejakulacji. Nie musi to być nic poważnego, ale kontrolna wizyta jest niezbędna, by wyeliminować ryzyko rozwoju nowotworu lub groźnego rozrostu prostaty.

Do kogo udać się na badania prostaty?


Aby zbadać gruczoł krokowy, należy udać się, po uprzedniej konsultacji, do specjalisty urologa. Pierwsza wizyta najczęściej ograniczy się do sporządzenia wywiadu z pacjentem oraz profilaktycznego badania per rectum, czyli sprawdzenia stanu prostaty za pomocą dotyku. Jeśli u pacjenta występują objawy sugerujące nieprawidłowości w działaniu prostaty, pierwszych badań może dokonać już lekarz pierwszego kontaktu. Po zauważeniu ewentualnych zmian w gruczole krokowym pacjenta kieruje się wówczas na pogłębione badania.

Dlaczego warto badać prostatę?


Wrażliwa na androgeny prostata długo może nie dawać znać o nieprawidłowościach. To, że nic Cię nie boli i nie masz problemów z oddawaniem moczu, o niczym jeszcze nie znaczy. Warto zaznaczyć, że rak prostaty może rozwijać się bezobjawowo nawet przez ok. 10 lat. Profilaktyczne badania pozwolą zaś wyeliminować to ryzyko nawet we wczesnym stadium. Po czterdziestym roku życia warto więc badać się przynajmniej raz w roku.

Jak wyglądają badania prostaty?


Podstawowym badaniem jest badanie palpacyjne, wykonywane przez odbyt. Urolog za pomocą palca sprawdza, czy prostata jest prawidłowych rozmiarów oraz czy nie posiada guzków i stwardnień sugerujących obecność raka prostaty. Badanie wykonywane jest w jednorazowych rękawiczkach, przy zachowaniu pozycji komfortowej dla pacjenta. 

Głębszą diagnostykę umożliwia USG, wykonywane od strony brzucha lub inwazyjnie, za pomocą sondy doodbytniczej. Istotne wskazania da także zbadanie swoistych antygenów sterczowych (PSA) obecnych we krwi. Produkowane przez prostatę antygeny nie powinny przekraczać 4 ng w 1 ml krwi. Wzrost stężenia PSA może sugerować zapalenie gruczoły krokowego, przerost prostaty lub rozwój raka prostaty i stanowi podstawę do rozszerzenia diagnostyki.
W przypadku podejrzenia występowania nowotworu pacjent kierowany jest do dalszych badań. Wskaźnik PSA obarczony jest dużym błędem diagnostycznym i może dać wynik zarówno fałszywie dodatni jak i fałszywie ujemny. Stąd też dalsza diagnostyka często wymaga wykonanie biopsji (gruboigłowej lub cienkoigłowej), która daje miarodajne wyniki, stwierdzając lub wykluczając obecność komórek nowotworowych. Biopsja określa także rodzaj komórek nowotworowych oraz ich złośliwość.

Podsumowując, profilaktyczne badanie prostaty jest być może niezbyt przyjemne, jednak posiada ogromne możliwości diagnostyczne. Wystarczy badać się raz w roku, aby wykryć nieprawidłowości w dość wczesnym stadium, umożliwiającym skuteczne leczenie. Nie musisz także czekać do czterdziestych urodzin, by wybrać się na badanie. To krótka chwila, która może zaoszczędzić Ci wielu nerwów.

Szymon Sonik